Năm 2024, khi kịch bản nhạc kịch "Ước mơ của em" được xướng tên ở giải cao nhất cuộc thi sáng tác kịch bản cho trẻ em do Nhà hát Tuổi Trẻ phối hợp cùng Nhà hát Sangsang Maru (Hàn Quốc) tổ chức, nhiều đồng nghiệp đã hỏi mình:
"Làm sao một người phải chịu đựng những cơn đau thể xác triền miên như bạn lại có thể viết nên một tác phẩm thiếu nhi trong trẻo, ấm áp và giàu tiếng cười đến thế?"
Câu trả lời nằm ở chính nhân vật trung tâm của vở kịch – cô bé Nhất Linh ngồi xe lăn.
Góc làm việc nơi những trang kịch bản thiếu nhi giàu chất thơ và niềm hy vọng ra đời.
Cô bé Nhất Linh: Đứa trẻ 15 tuổi năm xưa của chính mình
Nhất Linh không phải là một nhân vật hư cấu ngẫu nhiên. Cô bé chính là hình ảnh phản chiếu của mình năm 15 tuổi – cô bé từng bất lực nhìn các bạn cùng trang lứa tung tăng cắp sách tới trường, trong khi bản thân phải làm bạn với chiếc giường bệnh và những viên thuốc đắng.
Thế nhưng, khi đặt bút viết kịch bản thiếu nhi, mình tự đặt ra một nguyên tắc khắt khe: Tuyệt đối không biến nhân vật khuyết tật thành công cụ để gieo rắc sự bi lụy.
Trẻ em đến với rạp hát là để được ước mơ, được bay bổng và học cách yêu thương thế giới. Vì vậy:
- Nhất Linh trong kịch bản là một cô bé thông minh, hóm hỉnh và có tài năng hội họa đặc biệt.
- Chiếc xe lăn của em không phải là một xiềng xích giam hãm, mà được ví như một "cỗ xe kỳ lân" đồng hành cùng em khám phá những chân trời tưởng tượng rực rỡ sắc màu.
- Xung đột của vở kịch không nằm ở căn bệnh, mà nằm ở hành trình các bạn nhỏ học cách lắng nghe, tôn trọng sự khác biệt và cùng nhau hoàn thành một bức tranh khổng lồ về tình bạn.
3 Bài học rút ra khi viết kịch bản cho trẻ em
Từ thành công của vở kịch Ước mơ của em, mình đúc kết được 3 kinh nghiệm quý báu cho những ai muốn theo đuổi mảng đề tài thiếu nhi:
1. Nhìn thế giới bằng đôi mắt ngang tầm trẻ nhỏ
Người lớn thường có xu hướng áp đặt những bài học luân lý giáo điều vào kịch bản. Để chạm được vào tâm hồn trẻ thơ:
- Hãy hạ thấp góc nhìn của bạn xuống ngang tầm mắt của một đứa trẻ 8–10 tuổi.
- Sử dụng ngôn ngữ hồn nhiên, giàu nhạc điệu, nhiều hình tượng thị giác sống động và những tình huống hài hước dí dỏm.
2. Biến nỗi đau thành nguồn năng lượng tích cực
Kể về những hoàn cảnh khó khăn nhưng phải gieo vào lòng các em hạt mầm của lòng dũng cảm. Đừng để các em rời khỏi khán phòng với nỗi sợ hãi hay sự buồn bã, mà hãy để các em ra về với niềm tin rằng tình bạn và lòng nhân ái luôn chiến thắng mọi nghịch cảnh.
3. Tận dụng tối đa ngôn ngữ sân khấu và âm nhạc
Kịch bản cho trẻ em đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa thoại kịch, vũ đạo và âm nhạc:
- Mỗi phân cảnh cần có nhịp điệu dứt khoát, tránh những đoạn độc thoại dài dòng.
- Các bài hát phải gắn liền với sự chuyển biến tâm lý của nhân vật, giúp các em nhỏ dễ thuộc, dễ nhớ và có thể cùng hát vang theo diễn viên trên sân khấu.
Viết để chữa lành chính mình
Viết cho thiếu nhi không chỉ là sáng tác nghệ thuật, mà còn là hành trình tự chữa lành đứa trẻ từng bị tổn thương trong quá khứ của chính mình. Khi thấy hàng trăm em nhỏ cười rạng rỡ và vỗ tay theo từng nhịp lăn bánh của cô bé Nhất Linh trên sân khấu Nhà hát Tuổi Trẻ, mình biết rằng nỗi đau năm 15 tuổi đã thực sự được hồi sinh thành một đóa hoa thơm ngát dâng tặng cuộc đời.
Khám phá thêm về hành trình sáng tác: Đọc bài 10 năm nằm liệt giường mở ra cuộc đời biên kịch hoặc bài Bài học về khán giả mục tiêu trong viết kịch bản.